Megestrol

Megestrolacetaat is een synthetisch derivaat van progesteron. In tegenstelling tot het natuurlijke hormoon is het oraal werkzaam en werkt het als een progestageen met anti-oestrogene werking. Het heeft ook antigonadotrope en antiandrogene effecten en slechts geringe glucocorticoïde en mineralocorticoïde activiteit.

Werkingsmechanisme

• Hormonale blokkade: net als andere progestagenderivaten interfereert megestrolacetaat met circulerende hormonen door zowel hun productie als hun metabole effect te blokkeren.
• Hormoonafhankelijke kanker: de goede verdraagbaarheid, ook bij langdurige behandeling, heeft goede resultaten mogelijk gemaakt bij de palliatieve behandeling van hormoonafhankelijke tumoren zoals gevorderd borst- en endometriumcarcinoom.
• Cachexie: klinische studies tonen aan dat het nuttig is bij kankergerelateerde (paraneoplastische) cachexie. Het exacte mechanisme van dit anticachectische effect is niet bekend; vermoedelijk gaat het om een toename van de eetlust en een toename van de lipogenese.

Farmacokinetiek

• Absorptie: snel na orale toediening, bevorderd door de sterke micronisatie van de werkzame stof in de formulering. De maximale plasmaconcentratie wordt bereikt tussen 2 en 5 uur. Het granulaat vertoont een lichte neiging tot een hogere biologische beschikbaarheid dan de tabletten, wat het risico op behandelingsgerelateerde reacties niet verhoogt.
• Eliminatie: het kinetische profiel is bifasisch, met een halfwaardetijd van ongeveer 20 uur.
• Metabolisme en uitscheiding: wordt in de urine uitgescheiden als metabolieten die op C2 en C6 gehydroxyleerd zijn. De hoeveelheid die onveranderd wordt uitgescheiden is verwaarloosbaar (0,01% van de dosis).

Megestrolacetaat (Borea) is geïndiceerd bij volwassenen voor:

• Cachexie-anorexiesyndroom in verband met gevorderde kanker.
• Palliatieve behandeling van gevorderde borstkanker of gevorderde endometriumkanker.

De veiligheid en werkzaamheid bij kinderen zijn niet vastgesteld.

• Overgevoeligheid voor megestrolacetaat of voor een van de hulpstoffen.

Er zijn geen andere contra-indicaties vermeld. Zie Bijzondere voorzorgsmaatregelen voor het advies om het niet te gebruiken tijdens de eerste 4 maanden van de zwangerschap en tijdens het geven van borstvoeding.

Misselijkheid, braken en zuurbranden zijn de enige reacties die als zeer vaak zijn vermeld.

Zeer vaak (≥1/10): misselijkheid, braken, zuurbranden.

Soms (≥1/1.000 tot <1/100): opflakkering van de tumor met of zonder hypercalciëmie, cushingoïde gelaatstrekken, dyspneu, hartfalen, opvliegers, hypertensie.

Zelden (≥1/10.000 tot <1/1.000): huiduitslag, pruritus, alopecia, vaginale bloeding (spotting).

Niet bekend: hyperglykemie en trombo-embolische voorvallen (tromboflebitis, longembolie), beide gemeld na het in de handel brengen.

Er zijn afwijkende laboratoriumuitslagen gezien die veranderingen in de hypofyse-bijnieras laten zien. De betekenis ervan is niet volledig vastgesteld, maar klinisch significante bijnierinsufficiëntie is zelden gemeld bij patiënten bij wie megestrolacetaat kort daarvoor was gestaakt. Na abrupt staken moeten patiënten worden geobserveerd op tekenen van bijnierschorsinsufficiëntie.

• Aminoglutethimide: in een studie werden lagere plasmaspiegels van het progestageen geregistreerd, met mogelijk verlies van therapeutische werking door inductie van het metabolisme ervan.
• Hormonen in het algemeen: net als alle progestagenderivaten interfereert megestrolacetaat met circulerende hormonen door hun productie en hun metabole effect te blokkeren.
• De SmPC noemt geen andere geneesmiddelen waarmee interactie optreedt.

Megestrolacetaat wordt oraal ingenomen. Tabletten worden in hun geheel met een vloeistof doorgeslikt, zonder erop te kauwen of ze fijn te maken. Voor het granulaat wordt de inhoud van één sachet gedispergeerd in een half glas water en geroerd tot het volledig is opgelost, voordat het wordt gedronken.

Aanbevolen dosis (volwassenen)

• Borstkanker: 1 tablet of sachet (160 mg megestrolacetaat) per dag.
• Endometriumkanker: 1–2 tabletten of sachets (160–320 mg) per dag.
• Cachexie-anorexie in verband met gevorderde kanker: begin met één tablet of sachet van 160 mg per dag en verhoog dit naargelang de klinische respons, tot maximaal 800 mg per dag (5 tabletten of sachets). De gebruikelijke dosis is 320–800 mg per dag.
• Duur: de langste klinische studies bij kankergerelateerde cachexie-anorexie duurden drie maanden. Om de werkzaamheid te beoordelen wordt over het algemeen een ononderbroken behandeling van ten minste twee maanden als passend beschouwd.

Speciale populaties

• Kinderen: de veiligheid en werkzaamheid zijn niet vastgesteld.
• Andere groepen: de SmPC geeft geen aparte dosering voor oudere patiënten of voor patiënten met een nier- of leverfunctiestoornis.

Starten van de behandeling van cachexie-anorexie

De behandeling van cachexie-anorexie mag pas worden gestart wanneer de patiënt kan kauwen en/of slikken.

Trombo-embolie

Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met trombo-embolie in de voorgeschiedenis. De behandeling moet worden gestaakt als zich een trombo-embolische episode voordoet.

Diabetes en syndroom van Cushing

Met megestrolacetaat zijn nieuw opgetreden diabetes, verergering van bestaande diabetes en het syndroom van Cushing beschreven. Bij verergering van diabetes kan de insulinebehoefte toenemen.

Bijnierfunctie en zwangerschapstests

Patiënten bij wie megestrolacetaat abrupt wordt gestaakt, moeten worden geobserveerd op tekenen van bijnierschorsinsufficiëntie. Het geneesmiddel kan ook de uitslag van een diagnostische zwangerschapstest veranderen.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid

• Zwangerschap: progestagenen kunnen de ontwikkeling van de foetus beïnvloeden, vooral wanneer ze tijdens de eerste 4 maanden van de zwangerschap worden gegeven; megestrolacetaat mag daarom in die periode niet worden gebruikt. Bij ratten is feminisering van mannelijke foetussen waargenomen. Er zijn onvoldoende gegevens om het risico voor vrouwelijke foetussen te kwantificeren, maar sommige van deze geneesmiddelen veroorzaken een matige virilisatie van de uitwendige genitaliën bij vrouwelijke foetussen en verhogen het risico op hypospadie bij mannelijke foetussen; ze moeten daarom in het eerste trimester worden vermeden.
• Borstvoeding: gebruik tijdens borstvoeding wordt niet aanbevolen.
• Vruchtbaarheid: de SmPC geeft geen gegevens over de vruchtbaarheid.

Hulpstoffen

De tabletten bevatten lactose. Patiënten met zeldzame erfelijke galactose-intolerantie, totale lactasedeficiëntie of glucose-galactosemalabsorptie mogen ze niet innemen. Ze bevatten minder dan 23 mg (1 mmol) natrium per tablet en zijn dus in wezen natriumvrij. Elk sachet granulaat bevat 2.310 mg sorbitol: patiënten met erfelijke fructose-intolerantie mogen het granulaat niet innemen en sorbitol kan maagdarmklachten en een licht laxerend effect veroorzaken.

Invloed op het rijden

Megestrolacetaat heeft geen invloed op de rijvaardigheid en op het vermogen om machines te bedienen.

De tabletten en het granulaat van Borea vereisen geen speciale bewaarvoorzorgen. De tabletten zijn verpakt in witte PVC/aluminium blisters en het granulaat in drielaagse sachets van polyethyleen/aluminium/papier, in verpakkingen van 30 of 500. Buiten het zicht en bereik van kinderen houden.

3 jaar voor zowel de tabletten als het granulaat. Niet gebruiken na de uiterste gebruiksdatum op de verpakking.

Uitsluitend op recept (Rx). Megestrolacetaat wordt thuis ingenomen en wordt daarom op recept geleverd aan de patiënt of aan de behandelende kliniek. Een koudeketen is niet nodig.