Insulina aspart

Insulina aspart jest szybko działającym analogiem insuliny ludzkiej. Zastąpienie proliny w pozycji B28 kwasem asparaginowym zmniejsza skłonność cząsteczek insuliny do tworzenia heksamerów, dzięki czemu wstrzyknięta insulina wchłania się szybciej oraz działa wcześniej i krócej niż rozpuszczalna insulina ludzka. Jej działanie obniżające stężenie glukozy we krwi wynika z ułatwionego wychwytu glukozy po związaniu insuliny z receptorami na komórkach mięśniowych i tłuszczowych, wraz z hamowaniem uwalniania glukozy z wątroby. Trzy postacie dostępne w UE różnią się profilem działania w czasie: NovoRapid (produkt oryginalny), Fiasp oraz gotowa mieszanka NovoMix 30.

Mechanizm działania

• Wiązanie z receptorem: insulina aspart wiąże się z receptorem insulinowym i aktywuje jego kinazę tyrozynową. Receptor fosforyluje wewnątrzkomórkowe substraty, takie jak białka substratowe receptora insulinowego, co włącza kinazę PI3 i Akt, a za ich pośrednictwem transporter glukozy GLUT4.
• Dlaczego działa szybko: z receptorem mogą wiązać się tylko monomery insuliny. Insulina ludzka jest przechowywana w postaci heksamerów, które muszą najpierw ulec dysocjacji; podstawienie w pozycji B28 osłabia tworzenie heksamerów, a tym samym zapewnia szybsze wchłanianie i szybszy początek działania oraz krótszy czas działania.
• NovoRapid: szybszy początek działania niż rozpuszczalna insulina ludzka, z niższymi stężeniami glukozy w ciągu pierwszych czterech godzin po posiłku. Po wstrzyknięciu podskórnym działanie rozpoczyna się w ciągu 10 do 20 minut, maksymalny efekt występuje między 1 a 3 godziną, a czas działania wynosi od 3 do 5 godzin. W przeliczeniu molowym jest równoważny pod względem siły działania rozpuszczalnej insulinie ludzkiej.
• Fiasp: postać insuliny aspart do stosowania do posiłków z dodatkiem nikotynamidu (witamina B3), która sprawia, że początkowe wchłanianie jest szybsze niż w przypadku NovoRapid. Początek działania nastąpił 5 minut wcześniej, a czas do osiągnięcia maksymalnej szybkości wlewu glukozy 11 minut wcześniej niż w przypadku NovoRapid. Działanie obniżające stężenie glukozy w pierwszych 30 minutach było większe, działanie całkowite i maksymalne były porównywalne, maksymalny efekt wystąpił między 1 a 3 godziną po wstrzyknięciu, a czas działania był krótszy i wynosił od 3 do 5 godzin.
• NovoMix 30: dwufazowa zawiesina zawierająca 30% rozpuszczalnej insuliny aspart, która działa szybko i umożliwia wstrzyknięcie w ciągu 0 do 10 minut od posiłku, oraz 70% insuliny aspart krystalizowanej z protaminą, której profil działania przypomina ludzką insulinę NPH. Po wstrzyknięciu podskórnym działanie rozpoczyna się w ciągu 10 do 20 minut, maksymalny efekt występuje między 1 a 4 godziną, a czas działania wynosi do 24 godzin.

Farmakokinetyka

• Wchłanianie (NovoRapid): czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia wynosi średnio połowę czasu dla rozpuszczalnej insuliny ludzkiej. W cukrzycy typu 1 dawka podskórna 0,15 jednostki/kg dała średnie maksymalne stężenie 492 ± 256 pmol/l po około 40 minutach (rozstęp międzykwartylowy 30–40), a stężenia wróciły do wartości wyjściowych po 4 do 6 godzinach od podania dawki. W cukrzycy typu 2 wchłanianie było nieco wolniejsze (maksimum 352 ± 240 pmol/l po około 60 minutach). Zmienność czasu do osiągnięcia maksymalnego stężenia pomiędzy wstrzyknięciami jest istotnie mniejsza niż w przypadku rozpuszczalnej insuliny ludzkiej.
• Wchłanianie (Fiasp): dodany nikotynamid zapewnia szybsze początkowe wchłanianie niż w przypadku NovoRapid, co wyjaśnia wcześniejszy początek działania.
• Dystrybucja i eliminacja: wiązanie z białkami osocza jest małe (poniżej 10%), podobnie jak w przypadku insuliny ludzkiej. Okres półtrwania w fazie eliminacji po wstrzyknięciu podskórnym u zdrowych osób wynosił około 81 minut.
• Szczególne grupy pacjentów: u osób w podeszłym wieku wchłanianie jest wolniejsze (czas do osiągnięcia maksimum około 82 minut, rozstęp międzykwartylowy 60–120) przy podobnym maksymalnym stężeniu. W zaburzeniach czynności wątroby wchłanianie jest wolniejsze i bardziej zmienne, co wydłuża czas do osiągnięcia maksimum z około 50 do około 85 minut w umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach, podczas gdy całkowita ekspozycja i maksymalne stężenie są podobne. Czynność nerek nie miała widocznego wpływu na ekspozycję, maksymalne stężenie ani czas do osiągnięcia maksimum.

• NovoRapid i Fiasp: leczenie cukrzycy u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 1 roku i starszych.
• NovoMix 30 (gotowa mieszanka): leczenie cukrzycy u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 10 lat i starszych.
• Leki biopodobne: Kirsty i Dazparda są dopuszczone w UE jako biopodobne produkty lecznicze zawierające insulinę aspart. Ich wskazania, dawki i warunki przechowywania podano w ich własnych SmPC, których ta strona nie powtarza.
• Połączenie o stałej dawce: insulina aspart jest również składnikiem leku Ryzodeg (insulina degludec/insulina aspart), który ma własne SmPC.

• Nadwrażliwość na insulinę aspart lub na którąkolwiek substancję pomocniczą (NovoRapid, Fiasp i NovoMix 30).

Działania niepożądane wynikają głównie z działania farmakologicznego insuliny, a najczęściej zgłaszana jest hipoglikemia. Podane poniżej częstości odpowiadają SmPC NovoRapid i NovoMix 30, w których wymieniono te same reakcje; reakcje specyficzne dla Fiasp zaznaczono.

Bardzo częste (≥1/10): hipoglikemia (wszystkie trzy produkty).

Częste (≥1/100 do <1/10): tylko Fiasp: alergiczne objawy skórne (wyprysk, wysypka, świądząca wysypka, pokrzywka, zapalenie skóry; 1,8% wobec 1,5% w przypadku leku porównawczego) oraz reakcje w miejscu wstrzyknięcia lub infuzji (1,3% wobec 1,0%; u użytkowników pomp 10,0% wobec 8,3%).

Niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100): NovoRapid i NovoMix 30: pokrzywka, wysypka i wykwity skórne; zaburzenia refrakcji; retinopatia cukrzycowa; lipodystrofia; reakcje w miejscu wstrzyknięcia; obrzęk. Fiasp: nadwrażliwość (uogólniona wysypka i obrzęk twarzy, 0,2% wobec 0,3% w przypadku leku porównawczego) oraz lipodystrofia (0,5% wobec 0,2%).

Rzadkie (≥1/10 000 do <1/1000): NovoRapid i NovoMix 30: neuropatia obwodowa (bolesna neuropatia).

Bardzo rzadkie (<1/10 000): NovoRapid i NovoMix 30: reakcje anafilaktyczne.

Częstość nieznana: amyloidoza skórna (na podstawie zgłoszeń po wprowadzeniu do obrotu, wszystkie trzy produkty); Fiasp: reakcje anafilaktyczne.

Na początku leczenia insuliną mogą wystąpić zaburzenia refrakcji, obrzęki i reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, zaczerwienienie, pokrzywka, zapalenie, siniaki, opuchlizna, świąd), które zwykle są przemijające. Szybka poprawa kontroli glikemii może wiązać się z ostrą bolesną neuropatią, która zwykle jest odwracalna. Intensyfikacja insulinoterapii z gwałtowną poprawą kontroli może przejściowo pogorszyć retinopatię cukrzycową, natomiast długotrwała poprawa kontroli zmniejsza ryzyko jej postępu.

Ciężkie reakcje: ciężka hipoglikemia może prowadzić do utraty przytomności lub drgawek, przemijającego lub trwałego upośledzenia czynności mózgu, a nawet do zgonu. Jej objawy zwykle zaczynają się nagle i obejmują zimne poty, chłodną bladą skórę, zmęczenie, nerwowość lub drżenie, niepokój, niezwykłe zmęczenie lub osłabienie, splątanie, trudności w koncentracji, senność, nadmierny głód, zaburzenia widzenia, ból głowy, nudności i kołatanie serca. Uogólniona nadwrażliwość (wysypka, świąd, pocenie się, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, obrzęk naczynioruchowy, trudności w oddychaniu, kołatanie serca, niskie ciśnienie krwi) występuje bardzo rzadko, ale może zagrażać życiu. Lipodystrofia i amyloidoza skórna w miejscu wstrzyknięcia mogą opóźniać miejscowe wchłanianie insuliny.

Wiele produktów leczniczych wpływa na metabolizm glukozy, dlatego może być konieczne dostosowanie dawki insuliny. Poniższa lista pochodzi z SmPC NovoRapid; SmPC Fiasp i NovoMix 30 podają własne listy.

• Mogą zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę: doustne leki przeciwcukrzycowe, inhibitory monoaminooksydazy (IMAO), beta-adrenolityki, inhibitory ACE, salicylany, sterydy anaboliczne i sulfonamidy.
• Mogą zwiększać zapotrzebowanie na insulinę: doustne środki antykoncepcyjne, tiazydy, glikokortykosteroidy, hormony tarczycy, leki sympatykomimetyczne, hormon wzrostu i danazol.
• Beta-adrenolityki mogą maskować objawy hipoglikemii.
• Oktreotyd i lanreotyd mogą zarówno zwiększać, jak i zmniejszać zapotrzebowanie na insulinę.
• Alkohol może nasilać lub osłabiać hipoglikemizujące działanie insuliny.
• Posiłki: zmiany składu posiłków mogą zmieniać odpowiedź na insulinę aspart i może być konieczne dostosowanie dawki.

Dawkowanie jest indywidualne, ustalane przez lekarza prowadzącego zgodnie z potrzebami pacjenta, z kontrolą stężenia glukozy we krwi i dostosowaniem dawki w celu uzyskania dobrej kontroli glikemii. Siłę działania analogów insuliny wyraża się w jednostkach, natomiast siłę działania insuliny ludzkiej — w jednostkach międzynarodowych; w przypadku Fiasp 1 jednostka odpowiada 1 jednostce międzynarodowej insuliny ludzkiej lub 1 jednostce innych szybko działających analogów insuliny. Może być konieczne dostosowanie dawki, jeśli pacjent jest bardziej aktywny fizycznie, zmienia zwykłą dietę lub ma inną chorobę.

NovoRapid

• Schemat: zwykle stosowany razem z insuliną o pośrednim lub długim czasie działania. Indywidualne zapotrzebowanie na insulinę u dorosłych i dzieci wynosi zwykle od 0,5 do 1,0 jednostki/kg na dobę; w schemacie basal-bolus 50–70% może być pokrywane przez NovoRapid, a resztę stanowi insulina o dłuższym działaniu.
• Czas podania: podawany bezpośrednio w związku z posiłkiem. Po wstrzyknięciu w powłoki brzuszne działanie rozpoczyna się w ciągu 10–20 minut, maksymalny efekt występuje między 1 a 3 godziną, a czas działania wynosi od 3 do 5 godzin.
• Pompy i podanie dożylne: fiolkę i wkład PumpCart można stosować do ciągłego podskórnego wlewu insuliny (CSII) w systemach pomp. Fiolkę można również stosować do podawania dożylnego przez lekarzy lub inny personel medyczny.
• Zmiana z innych insulin: NovoRapid ma szybszy początek i krótszy czas działania niż rozpuszczalna insulina ludzka, a dawkę NovoRapid i insuliny podstawowej może być konieczne dostosować.

Fiasp

• Czas podania: wstrzykiwany podskórnie do 2 minut przed rozpoczęciem posiłku, z możliwością podania do 20 minut po rozpoczęciu posiłku. Przy zlecaniu należy uwzględnić wczesny początek działania.
• Schemat: stosowany z insuliną o pośrednim lub długim czasie działania podawaną co najmniej raz na dobę; w schemacie basal-bolus około 50% zapotrzebowania może być pokrywane przez Fiasp. Całkowite dobowe zapotrzebowanie na insulinę wynosi zwykle od 0,5 do 1 jednostki/kg.
• Dawka początkowa, cukrzyca typu 1 (pacjenci wcześniej nieleczeni insuliną): około 50% całkowitej dobowej dawki insuliny, podzielone na posiłki według ich wielkości i składu, a reszta w postaci insuliny o pośrednim lub długim czasie działania. Zazwyczaj do obliczenia początkowej całkowitej dawki dobowej stosuje się od 0,2 do 0,4 jednostki/kg.
• Dawka początkowa, cukrzyca typu 2: proponuje się 4 jednostki do jednego lub kilku posiłków.
• Pominięta dawka do posiłku (terapia basal-bolus): sprawdzić stężenie glukozy we krwi, aby zdecydować, czy dawka jest potrzebna, i wrócić do zwykłego schematu przy następnym posiłku.
• Pompy: Fiasp jest dostępny również jako wkład PumpCart i fiolka, które można stosować w pompach insulinowych. Miareczkowanie, szczególne grupy pacjentów oraz instrukcje dotyczące stosowania w pompie i podawania dożylnego — patrz SmPC Fiasp.

NovoMix 30

• Cukrzyca typu 2: można podawać samodzielnie lub z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi i/lub agonistami receptora GLP-1. Zalecana dawka początkowa to 6 jednostek do śniadania i 6 jednostek do kolacji (wieczornego posiłku) lub 12 jednostek raz na dobę do kolacji. Dawkowanie raz na dobę zwykle zmienia się na dwa razy na dobę po osiągnięciu 30 jednostek, dzieląc dawkę równo między śniadanie i kolację. Jeśli dawkowanie dwa razy na dobę powoduje nawracające hipoglikemie w ciągu dnia, dawkę poranną można podzielić na dawkę poranną i obiadową (trzy razy na dobę).
• Cotygodniowe miareczkowanie: należy użyć najniższego z przedposiłkowych stężeń glukozy z poprzednich trzech dni i nie zwiększać dawki, jeśli w tych dniach wystąpiła hipoglikemia. Poniżej 4,4 mmol/l (80 mg/dl) zmniejszyć o 2 jednostki; 4,4–6,1 mmol/l (80–110 mg/dl) bez zmian; 6,2–7,8 mmol/l (111–140 mg/dl) dodać 2 jednostki; 7,9–10 mmol/l (141–180 mg/dl) dodać 4 jednostki; powyżej 10 mmol/l (180 mg/dl) dodać 6 jednostek. Dostosowywać raz w tygodniu do osiągnięcia docelowej wartości HbA1c.
• Dodanie agonisty receptora GLP-1: zmniejszyć dawkę NovoMix 30 o 20%, jeśli HbA1c jest niższe niż 8%; jeśli jest wyższe niż 8%, należy rozważyć zmniejszenie dawki. Następnie dawkę dostosowuje się indywidualnie.
• Cukrzyca typu 1: zapotrzebowanie na insulinę wynosi zwykle od 0,5 do 1,0 jednostki/kg na dobę, które NovoMix 30 może pokryć w całości lub częściowo.
• Czas podania: szybko działająca część pozwala na wstrzyknięcie bliżej posiłku niż rozpuszczalna insulina ludzka, w ciągu 0 do 10 minut od posiłku. NovoMix 30 jest przeznaczony dla dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 10 lat i starszych.

Szczególne grupy pacjentów

• Osoby w podeszłym wieku (65 lat i starsze): można stosować NovoRapid; nasilić kontrolę stężenia glukozy i dostosować dawkę indywidualnie.
• Zaburzenia czynności nerek lub wątroby: zapotrzebowanie na insulinę może być zmniejszone; nasilić kontrolę stężenia glukozy i dostosować dawkę indywidualnie (NovoRapid).
• Dzieci i młodzież: NovoRapid i Fiasp można stosować od 1 roku życia. NovoRapid jest preferowany w porównaniu z rozpuszczalną insuliną ludzką, gdy szybki początek działania może być korzystny, na przykład przy ustalaniu czasu wstrzyknięć w stosunku do posiłków. NovoMix 30 jest przeznaczony dla dzieci od 10 lat. Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności NovoRapid poniżej 1 roku życia (brak danych).
• Fiasp i NovoMix 30: ich SmPC podają własne zalecenia dotyczące szczególnych grup pacjentów i zmiany z innych insulin.

Hipoglikemia

• Pominięcie posiłku lub nieplanowany intensywny wysiłek fizyczny mogą prowadzić do hipoglikemii, podobnie jak dawka insuliny zbyt duża w stosunku do zapotrzebowania. Jeśli wystąpi hipoglikemia lub jest ona podejrzewana, nie wolno wstrzykiwać NovoRapid; po ustabilizowaniu się stężenia glukozy we krwi należy ponownie rozważyć dawkę.
• U dzieci dawki (zwłaszcza w schematach basal-bolus) należy dostosować do spożycia pokarmu, aktywności fizycznej i aktualnego stężenia glukozy we krwi.
• Objawy ostrzegawcze mogą się zmieniać lub stawać mniej wyraźne u pacjentów, u których kontrola została znacznie poprawiona dzięki intensywnej terapii, po zmianie insuliny, i mogą zanikać w długotrwałej cukrzycy.
• W przypadku szybko działających analogów hipoglikemia może wystąpić wcześniej po wstrzyknięciu niż w przypadku rozpuszczalnej insuliny ludzkiej. Ponieważ NovoRapid podaje się bezpośrednio w związku z posiłkiem, ma to znaczenie u pacjentów z innymi chorobami lub leczeniem, które mogą opóźniać wchłanianie pokarmu. W przypadku Fiasp hipoglikemia może wystąpić wcześniej niż w przypadku innych insulin do posiłków ze względu na jego wcześniejszy początek działania.

Hiperglikemia

Niewłaściwe dawkowanie lub przerwanie leczenia, zwłaszcza w cukrzycy typu 1, może prowadzić do hiperglikemii i cukrzycowej kwasicy ketonowej, która potencjalnie zagraża życiu. Pierwsze objawy rozwijają się stopniowo w ciągu godzin lub dni: pragnienie, częste oddawanie moczu, nudności, wymioty, senność, zaczerwieniona sucha skóra, suchość w jamie ustnej, utrata apetytu i zapach acetonu w oddechu.

Choroba, podróże i zmiana insuliny

• Choroba, zwłaszcza zakażenie i gorączka, zwykle zwiększa zapotrzebowanie na insulinę. Choroby nerek lub wątroby oraz choroby nadnerczy, przysadki lub tarczycy również mogą wymagać zmiany dawki.
• Pacjenci powinni zasięgnąć porady lekarza przed podróżą między strefami czasowymi, ponieważ insulinę i posiłki może być konieczne przyjmować o innych porach.
• Zmiana na inny rodzaj lub markę insuliny musi odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarza. Zmiany mocy, marki, rodzaju, pochodzenia lub metody wytwarzania mogą wymagać innej dawki; pacjenci przestawieni na NovoRapid mogą potrzebować większej liczby wstrzyknięć na dobę lub innej dawki, a wczesne objawy ostrzegawcze hipoglikemii mogą się zmienić.

Miejsce wstrzyknięcia i skóra

W miejscu wstrzyknięcia mogą wystąpić lipodystrofia (w tym lipohipertrofia i lipoatrofia) oraz amyloidoza skórna, które mogą opóźniać miejscowe wchłanianie insuliny. Ciągła rotacja miejsca wstrzyknięcia w obrębie obszaru wstrzyknięć pomaga zmniejszyć lub zapobiec tym reakcjom.

NovoRapid PumpCart

Wkład PumpCart jest przeznaczony wyłącznie do stosowania z systemem pompy insulinowej zaprojektowanym dla niego, takim jak pompy insulinowe Accu-Chek Insight i YpsoPump. Stosowany z innymi urządzeniami może powodować nieprawidłowe dawkowanie oraz hiperglikemię lub hipoglikemię.

Ciąża, karmienie piersią i płodność

• Ciąża: NovoRapid można stosować w ciąży. Dwa randomizowane badania kontrolowane (322 i 27 narażonych ciąż) nie wskazały na żadne niekorzystne działanie insuliny aspart na przebieg ciąży ani na zdrowie płodu lub noworodka w porównaniu z insuliną ludzką. Zaleca się nasiloną kontrolę i monitorowanie stężenia glukozy przez całą ciążę, w cukrzycy typu 1, typu 2 i cukrzycy ciążowej oraz przy jej planowaniu. Zapotrzebowanie na insulinę zwykle zmniejsza się w pierwszym trymestrze, zwiększa w drugim i trzecim i szybko wraca do wartości sprzed ciąży po porodzie.
• Karmienie piersią: nie ma ograniczeń dotyczących stosowania NovoRapid w czasie karmienia piersią, a leczenie insuliną matki karmiącej nie stanowi zagrożenia dla dziecka, chociaż może być konieczne dostosowanie dawki.
• Płodność: badania na zwierzętach nie wykazały różnic między insuliną aspart a insuliną ludzką.
• Fiasp i NovoMix 30: własne stwierdzenia — patrz ich SmPC.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Zdolność koncentracji i reagowania może być zaburzona przez hipoglikemię, co stanowi ryzyko podczas prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn. Pacjentom należy zalecić podjęcie środków ostrożności, aby uniknąć hipoglikemii podczas prowadzenia pojazdu, zwłaszcza jeśli mają zmniejszoną lub nieobecną świadomość objawów ostrzegawczych albo częste epizody.

Przed pierwszym użyciem przechowywać w lodówce w temperaturze 2–8 °C i nie zamrażać. Fiasp przechowywać z dala od zamrażalnika, a NovoMix 30 z dala od elementu chłodzącego. Nieotwarte fiolki, wkłady i wstrzykiwacze muszą pozostawać w łańcuchu chłodniczym podczas transportu i przechowywania.

W trakcie używania lub noszone jako zapas:

• NovoRapid, fiolka i Penfill: poniżej 30 °C; nie chłodzić ani nie zamrażać; przechowywać w opakowaniu zewnętrznym w celu ochrony przed światłem.
• NovoRapid FlexPen i FlexTouch: poniżej 30 °C; można przechowywać w lodówce (2–8 °C); nie zamrażać; nakładkę wstrzykiwacza pozostawić na miejscu w celu ochrony przed światłem.
• NovoRapid InnoLet: poniżej 30 °C; nie chłodzić ani nie zamrażać; nakładkę wstrzykiwacza pozostawić na miejscu.
• NovoRapid PumpCart: jako zapas do 2 tygodni w temperaturze poniżej 30 °C; następnie do 7 dni w temperaturze poniżej 37 °C w kompatybilnym systemie pompy insulinowej.
• Fiasp FlexTouch: nie powyżej 30 °C; można przechowywać w lodówce; nie zamrażać; nakładkę pozostawić na miejscu w celu ochrony przed światłem.
• Fiasp Penfill: nie powyżej 30 °C; nie chłodzić ani nie zamrażać; nieużywany zapasowy wkład przechowuje się w opakowaniu zewnętrznym w celu ochrony przed światłem.
• Fiasp, fiolka: nie powyżej 30 °C (czas w zbiorniku pompy wlicza się do limitu); można przechowywać w lodówce; nie zamrażać; przechowywać w opakowaniu zewnętrznym.
• Fiasp PumpCart: jako zapas do 2 tygodni w temperaturze poniżej 30 °C; następnie do 7 dni w temperaturze poniżej 37 °C w kompatybilnym systemie pompy insulinowej; nie chłodzić ani nie zamrażać.
• NovoMix 30 Penfill i FlexPen: poniżej 30 °C; nie chłodzić ani nie zamrażać; wkład przechowywać w opakowaniu zewnętrznym lub pozostawić nakładkę na wstrzykiwaczu FlexPen w celu ochrony przed światłem.

Leki biopodobne (Kirsty, Dazparda) przechowuje się zgodnie z ich własnymi SmPC.

• NovoRapid: 30 miesięcy przed otwarciem. W trakcie używania lub noszony jako zapas maksymalnie 4 tygodnie (PumpCart jak wyżej).
• Fiasp: 30 miesięcy przed otwarciem. Po pierwszym otwarciu lub przy noszeniu jako zapas maksymalnie 4 tygodnie dla FlexTouch, Penfill i fiolki oraz 2 tygodnie plus 7 dni w pompie dla PumpCart.
• NovoMix 30: 2 lata przed otwarciem. W trakcie używania lub noszony jako zapas maksymalnie 4 tygodnie.

Wyłącznie na receptę (Rx); NovoRapid jest produktem leczniczym wydawanym na receptę. Wstrzykiwacze, wkłady i fiolki są używane przez pacjenta lub opiekuna albo w pompie, dlatego są dostarczane pacjentowi lub prowadzącej leczenie placówce na receptę, z dostawą w łańcuchu chłodniczym w temperaturze 2–8 °C. Jeśli fiolka jest stosowana dożylnie przez personel medyczny (NovoRapid), jest dostarczana do szpitala lub placówki, która ją podaje.