Empagliflozyna

Empagliflozyna obniża stężenie glukozy we krwi, hamując jej resorpcję w nerkach, co powoduje wydalanie glukozy z moczem. To samo działanie nerkowe powoduje efekty natriuretyczne, hemodynamiczne i metaboliczne, które zapewniają ochronę sercowo-naczyniową i nerkową niezależnie od kontroli glikemii.

Mechanizm działania

• Hamowanie SGLT2 w kanaliku bliższym: w warunkach prawidłowych około 90% przefiltrowanej glukozy jest resorbowane przez SGLT2 na błonie szczytowej komórek bliższego kanalika, podczas gdy Na⁺/K⁺-ATP-aza po stronie podstawno-bocznej utrzymuje gradient sodu napędzający transport. Empagliflozyna blokuje ten kotransport, wywołując znaczną glukozurię i natriurezę.
• Efekt glikemiczny: wydalanie glukozy odpowiadające ~60–80 g/dobę (≈240–320 kcal/dobę), przekładające się na redukcję HbA1c o około 0,6–0,8%, utratę masy ciała 2–3 kg oraz umiarkowane obniżenie ciśnienia tętniczego.
• Korzyści sercowo-naczyniowe (mechanizm nie w pełni wyjaśniony): proponowane czynniki obejmują zmniejszone obciążenie wstępne dzięki diurezie osmotycznej i natriurezie, zmniejszone obciążenie następcze dzięki obniżeniu ciśnienia, lepszą energetykę mięśnia sercowego (przesunięcie w stronę ciał ketonowych jako wydajnego paliwa serca), hamowanie sercowych i nerkowych wymienników Na⁺/H⁺ (NHE1 w sercu, NHE3 w kanalikach), supresję szlaków prozapalnych i profibrotycznych oraz zmniejszenie tkanki tłuszczowej nasierdziowej. Korzyści obserwuje się u pacjentów bez cukrzycy, co potwierdza mechanizmy nieglikemiczne.
• Ochrona nerek: przywraca sprzężenie zwrotne kanalikowo-kłębuszkowe poprzez dostarczanie sodu do plamki gęstej, zmniejszając ciśnienie wewnątrzkłębuszkowe i hiperfiltrację — analogicznie do inhibicji RAAS, ale addytywnie.

Farmakokinetyka

• Wchłanianie: szczytowe stężenie w osoczu w około 1,5 godziny. Pokarm nie wpływa klinicznie na wchłanianie.
• Objętość dystrybucji: 73,8 L pozorna w stanie stacjonarnym.
• Wiązanie z białkami: 86,2%.
• Metabolizm: minimalny; głównie glukuronidacja przez UGT2B7, UGT1A3, UGT1A8 i UGT1A9 do trzech nieaktywnych metabolitów glukuronidowych. Żaden metabolit nie przekracza 10% całkowitej zawartości materiału związanego z lekiem. Znikomy udział CYP.
• Okres półtrwania: około 12,4 godziny, co potwierdza dawkowanie raz na dobę.
• Wydalanie: około 54% z moczem, 41% z kałem; około połowa wydalania moczowego i większość kałowego w postaci niezmienionej.
• Klirens: pozorny klirens doustny około 10,6 L/h.

• Cukrzyca typu 2 u dorosłych i dzieci ≥10 lat, jako uzupełnienie diety i wysiłku fizycznego — w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, w tym z insuliną.
• Zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego u dorosłych z cukrzycą typu 2 i ustaloną chorobą sercowo-naczyniową: zmniejszenie śmiertelności sercowo-naczyniowej.
• Niewydolność serca (HFrEF i HFpEF) u dorosłych — pierwszy inhibitor SGLT2 zatwierdzony w pełnym zakresie frakcji wyrzutowej — w celu zmniejszenia śmiertelności sercowo-naczyniowej i hospitalizacji z powodu niewydolności serca, niezależnie od cukrzycy.
• Przewlekła choroba nerek u dorosłych zagrożonych progresją — zmniejszenie utrzymującego się spadku eGFR, schyłkowej niewydolności nerek, zgonu sercowo-naczyniowego i hospitalizacji, niezależnie od cukrzycy.

• Nadwrażliwość na empagliflozynę lub którąkolwiek z substancji pomocniczych.
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek z eGFR utrzymującym się poniżej progów określonych w aktualnym oznakowaniu dla danego wskazania (patrz aktualna ChPL dla progów specyficznych dla wskazania).
• Cukrzyca typu 1 (poza wskazaniami, niezatwierdzone; znacząco zwiększa ryzyko cukrzycowej kwasicy ketonowej).
• Cukrzycowa kwasica ketonowa.

Bardzo częste (≥1/10): hipoglikemia (w skojarzeniu z insuliną lub sulfonylomocznikami); zmniejszenie objętości płynów.

Częste (≥1/100 do <1/10): zakażenie układu moczowego (w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek i urosepsa), grzybicze zakażenia narządów płciowych (zapalenie sromu i pochwy, zapalenie żołędzi, drożdżyca pochwy), pragnienie, zwiększone oddawanie moczu, zwiększenie lipidów w surowicy (łagodne podwyższenie LDL-C), świąd (uogólniony), wysypka.

Niezbyt częste (≥1/1000 do <1/100): zaparcia, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, bolesne oddawanie moczu, zwiększone stężenie kreatyniny we krwi / zmniejszony wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zwiększony hematokryt.

Rzadkie (<1/1000): cukrzycowa kwasica ketonowa (w tym DKA z normoglikemią — krytyczne klinicznie do rozpoznania), martwicze zapalenie powięzi krocza (zgorzel Fourniera — bardzo rzadko, ale zagrażająca życiu), kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek.

• Insulina i leki stymulujące wydzielanie insuliny (sulfonylomoczniki, glinidy): zwiększone ryzyko hipoglikemii — często wymagana jest redukcja dawki leku skojarzonego.
• Diuretyki (zwłaszcza pętlowe): addytywne zmniejszenie objętości płynów i ryzyko hipotonii; rozważyć zmniejszenie dawki diuretyku przy rozpoczynaniu leczenia.
• Inhibitory ACE / sartany: addytywne obniżenie eGFR przy rozpoczynaniu — zwykle przemijające i niewymagające odstawienia żadnego z leków.
• Lit: zwiększone wydalanie litu z moczem może zmniejszać jego stężenia; monitorować.
• Induktory enzymów glukuronidujących (np. ryfampicyna): mogą umiarkowanie zmniejszać ekspozycję na empagliflozynę; wpływ kliniczny zazwyczaj niewymagający zmiany dawki.

Tabletki przyjmuje się raz na dobę, niezależnie od posiłku, o tej samej porze każdego dnia. Połykać w całości popijając wodą.

Cukrzyca typu 2

• Dawka początkowa: 10 mg raz na dobę.
• Dawka podtrzymująca: można zwiększyć do 25 mg raz na dobę, jeśli potrzebna jest dodatkowa kontrola glikemii, a lek jest dobrze tolerowany.

Niewydolność serca lub przewlekła choroba nerek

• Dawka: 10 mg raz na dobę (niezależnie od cukrzycy). Dawka 25 mg nie wykazała dodatkowych korzyści w tych wskazaniach.

Zaburzenia czynności nerek

Patrz aktualne oznakowanie produktu dla progów eGFR specyficznych dla wskazania. Rozpoczynanie leczenia generalnie nie jest zalecane poniżej określonych progów eGFR, które różnią się między wskazaniami cukrzycowymi, niewydolności serca i przewlekłej choroby nerek.

Zaburzenia czynności wątroby

Brak konieczności dostosowania dawki w łagodnych do umiarkowanych zaburzeniach. Stosować z ostrożnością w ciężkich zaburzeniach (ograniczone dane).

Pominięta dawka

Przyjąć jak najszybciej tego samego dnia. Jeśli zbliża się czas kolejnej zaplanowanej dawki, pominąć pominiętą dawkę; nie podwajać dawki.

Cukrzycowa kwasica ketonowa (w tym DKA z normoglikemią)

Inhibitory SGLT2 mogą wywoływać DKA przy poziomach glukozy prawidłowych lub tylko umiarkowanie podwyższonych, maskując diagnozę. Pacjenci powinni być edukowani na temat objawów ostrzegawczych (nudności, wymioty, ból brzucha, złe samopoczucie, przyspieszony oddech, słodki/owocowy oddech) i poinstruowani, aby natychmiast szukać pomocy. Wstrzymać empagliflozynę podczas dużych zabiegów chirurgicznych, długotrwałego głodzenia, ciężkiej ostrej choroby lub skrajnie niskiego spożycia węglowodanów.

Zgorzel Fourniera

Zgłaszano rzadkie, ale ciężkie martwicze zapalenie powięzi krocza. W razie bólu, tkliwości, obrzęku lub rumienia w okolicy narządów płciowych lub krocza, którym towarzyszy gorączka lub złe samopoczucie, należy niezwłocznie zgłosić się do chirurga.

Stan nawodnienia i hipotonia

Ocenić stan nawodnienia przed rozpoczęciem leczenia, szczególnie u osób w podeszłym wieku, przyjmujących diuretyki oraz pacjentów z niskim skurczowym ciśnieniem tętniczym. Skorygować odwodnienie przed rozpoczęciem leczenia.

Zakażenia układu moczowo-płciowego

Doradzać w sprawie higieny; leczyć zakażenia standardowo. Nawracające grzybicze zakażenia narządów płciowych mogą wymagać leczenia partnera i poradnictwa w zakresie stylu życia.

Operacja i ostra choroba

Wstrzymać empagliflozynę co najmniej 3 dni przed planowanym dużym zabiegiem chirurgicznym (dłuższe odstępy w przypadku procedur wyższego ryzyka) oraz podczas ostrych chorób związanych ze zmniejszonym spożyciem doustnym lub odwodnieniem. Wznowić dopiero po stabilizacji klinicznej pacjenta i normalnym jedzeniu.

Ciąża i karmienie piersią

• Ciąża: niezalecane; przejść na schematy oparte na insulinie.
• Karmienie piersią: niezalecane — dane z badań na zwierzętach wskazują na przenikanie do mleka i potencjalny wpływ na rozwijającą się nerkę.

Osoby w podeszłym wieku

Brak specyficznego dostosowania dawki ze względu na sam wiek, ale wymagana ostrożność ze względu na większe ryzyko zmniejszenia objętości płynów. Czynność nerek pogarsza się z wiekiem — regularnie oceniać.

Stosowanie u dzieci

Zatwierdzona od 10. roku życia w cukrzycy typu 2; dawkowanie u dzieci zgodnie ze wskazaniami specjalisty.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Empagliflozyna nie wpływa lub wpływa nieznacznie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Pacjentów należy ostrzec o objawach hipoglikemii w przypadku skojarzenia z insuliną lub sulfonylomocznikami.

Ten produkt leczniczy nie wymaga żadnych specjalnych warunków przechowywania. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu.

Zazwyczaj 3 lata dla tabletek powlekanych. Nie stosować po upływie daty ważności wydrukowanej na opakowaniu.

Wymagana recepta (Rx).